Nhà Hậu Lê

Nhà Hậu Lê

Nhà Hậu Lê là một triều đại quan trọng trong lịch sử.

Định nghĩa
  1. Danh từ riêng:
    • Triều đại phong kiến trong lịch sử Việt Nam: Nhà Hậu Lê là một triều đại quân chủ trong lịch sử Việt Nam, được thành lập sau chiến thắng trước quân Minh, kéo dài từ năm 1428 đến năm 1788 (với thời kỳ vua Lê chỉ tồn tại trên danh nghĩa từ 1533).
    • Giai đoạn lịch sử cụ thể: Tên gọi này dùng để chỉ một thời kỳ lịch sử với những đặc trưng riêng về chính trị, văn hóa, xã hội của nước Đại Việt.
Ví dụ sử dụng
  • Danh từ riêng:
    • Nhà Hậu Lê được thành lập bởi Lê Lợi (Lê Thái Tổ) sau chiến thắng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
    • Dưới thời Nhà Hậu Lê, đặc biệt là thời vua Lê Thánh Tông, bộ luật Hồng Đức đã được ban hành.
    • Sự suy yếu của Nhà Hậu Lê đã dẫn đến thời kỳ phân tranh Trịnh - Nguyễn.
Các cách sử dụng nâng cao
  • "Thời kỳ Nhà Hậu Lê": Cụm từ dùng để nhấn mạnh khung thời gian lịch sử này.
    • Nền giáo dục Nho học phát triển rực rỡ trong thời kỳ Nhà Hậu Lê.
  • "Triều Hậu Lê": Cách gọi trang trọng, thường dùng trong văn chương hoặc sử sách.
    • Triều Hậu Lê trải qua nhiều biến cố thăng trầm.
Biến thể và từ liên quan
  • Nhà Lê sơ (Danh từ riêng): Chỉ giai đoạn đầu của Nhà Hậu Lê, từ khi thành lập (1428) đến trước khi bị nhà Mạc cướp ngôi (1527), thời kỳ nhà vua nắm thực quyền.
  • Nhà Lê trung hưng (Danh từ riêng): Chỉ giai đoạn sau của Nhà Hậu Lê, từ năm 1533 khi được các chúa Trịnh phục hồi trên danh nghĩa, cho đến khi kết thúc (1788), thời kỳ vua Lê chỉ tồn tại trên danh nghĩa.
  • Vua Lê, Chúa Trịnh (Danh từ riêng): Cụm từ phản ánh cơ cấu quyền lực "vua Lê - chúa Trịnh" trong thời kỳ Lê trung hưng.
Từ đồng nghĩa/Gần nghĩa
  • Hậu Lê triều (Danh từ riêng): Cách gọi khác, ít phổ biến hơn, có cùng nghĩa chỉ triều đại này.
  • Triều Lê (Danh từ riêng): Cách gọi chung cho cả Nhà Tiền Lê (980-1009) và Nhà Hậu Lê, cần dựa vào ngữ cảnh để phân biệt.
Thành ngữ/Cụm từ lịch sử liên quan
  • "Phù Lê diệt Mạc": Khẩu hiệu chính trị của các thế lực phong kiến (chúa Trịnh, chúa Nguyễn) nhân danh giúp nhà Lê khôi phục để chống lại nhà Mạc.
    • Các chúa Trịnh lấy danh nghĩa "phù Lê diệt Mạc" để củng cố quyền lực.
  • "Vua Lê - chúa Trịnh": Thành ngữ mô tả chế độ quyền lực kép đặc trưng của giai đoạn Lê trung hưng, trong đó chúa Trịnh nắm thực quyền cai trị đàng Ngoài.
    • Cơ cấu "vua Lê - chúa Trịnh" tồn tại trong suốt hơn hai thế kỷ.